ชาวบ้านกลุ่มแรกที่ย้ายมา ได้อาศัยอยู่บริเวณหนองน้ำใหญ่ที่เกิดจากลำห้วยไหลมาบรรจบกันและเป็นที่สิ้นสุดของสายน้ำ เรียกว่า กุด โดยรอบๆ หนองน้ำนั้นมีต้นไม้ใหญ่ขึ้นอยู่รอบๆ คนสมัยโบราณมีความเชื่อเรื่องภูตผี ในหมู่บ้านจึงมี จ้ำ ประจำหมู่บ้าน ผู้ที่เป็นจ้ำต้องเป็นผู้ที่มีความซื่อสัตย์ ยึดมันในศีลธรรมอันดีงาม จ้ำสามารถติดต่อสื่อสารกับภูตผี หรือภูมิเจ้าที่ซึ่งจะมาเข้าทรง ภูตผีหรือภูมิเจ้าที่สิงสถิตในบริเวณหนองน้ำแห่งนี้ ชาวบ้านเรียกว่า ผีบังบด ในทุกวันพระขึ้น 15 ค่ำ ชาวบ้านจะได้ยินเสียงฆ้อง เสียงกลอง ดังมาจากหนองน้ำแห่งนี้ ชาวบ้านต่างก็พากันสงสัยชวนกันไปดูแต่ไม่เห็นอะไรเลย บุคคลที่เป็นจ้ำของหมู่บ้านสามารถพูดคุยและติดต่อสื่อสารกับภูตผีหรือภูมิเจ้าที่ได้ โดยจ้ำจะถือขัน 5 ขัน 8 ถือเดินลงไปในหนองน้ำแห่งนี้ ภูตผีหรือภูมิเจ้าที่จะนิมิตให้เห็นเรือทองคำขนาดยาวประมาณ 60 เซนติเมตร กว้าง 30 เซนติเมตร มีบันได 2 ชั้น ลอยขึ้นมาและล่องไปตามสายน้ำให้ชาวบ้านได้ดู แต่ไม่มีใครกล้าเข้าไปใกล้หรือลงไปในหนองน้ำนั้นเพราะเกิดความกลัว พระอาจารย์ศรีทัตซึ่งเป็นพระภิกษุในหมู่บ้านอธิฐานอ้อนวอนขอขั้นเรือ 1 ขั้นเพื่อนำไปสร้างยอดเจดีย์พระธาตุท่าอุเทน จังหวัดนครพนม ซึ่งภูมิเจ้าที่ได้อนุญาตตามคำขอ เมื่อถึงวันขึ้น 15 ค่ำ ชาวบ้านเห็นเรือทองคำลอยขึ้นมาอีกครั้งปรากฏว่าเหลือขั้นบันไดเพียง 1 ขั้น ชาวบ้านที่เกิดความโลภอยากได้เรือทองคำ หาหมอผีมาทำพิธีสวดขับไล่ภูมิเจ้าที่ ที่ดูแลรักษาเรือทองคำ แต่ในที่สุดผู้ที่ไปทำพิธีดังกล่าวเกิดล่มป่วยเสียชีวิต จึงทำให้ไม่มีใครกล้าไปทำพิธีอีก จากคำร่ำลือเรื่องเรือทองคำในหนองน้ำแห่งนี้ ทำให้ไม่มีใครกล้าทำพิธีอีก และตั้งแต่นั้นเป็นต้นมาก็ไม่มีใครเห็นเรือทองคำลำนั้นอีกเลย จึงตั้งชื่อหมู่บ้านว่า บ้านกุดเรือคำ ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา
ก่อตั้งขึ้นราว พ.ศ. 2433 ปัจจุบันอายุได้ 111 ปี เนื่องด้วยมีชนหลายกลุ่มหลายสาย ได้อพยพเข้ามาจากที่ต่าง ๆ มายังหมู่บ้านแห่งนี้ ทำให้เกิดการขยายหมู่บ้าน ประกอบด้วย สายที่ 1 เป็นชนกลุ่มหนึ่งมาจากนครนายก ประมาณ 4 ครอบครัว นำโดยนายจูม มะลิ มาตั้งถิ่นฐานอยู่ที่บริเวณกุดใหญ่ได้ไม่นานก็ย้ายมาอยู่ที่กุดน้อย สาเหตุมีคนเล่าว่าแรงอาถรรพ์เจ้าที่ เพราะในสมัยก่อนกุดใหญ่เคยมีคนเห็นเรือทองคำปรากฏในวันพระ ขนาดเรือกว้าง 0.6 เมตร ยาว 2 เมตร มีขั้นเรืออยู่ 5 ขั้น พระอาจารย์ศรีทัต ได้นำไปสร้างพระธาตุท่าอุเทน จังหวัดนครพนม 1 ขั้น ในวันพระจะได้ยินเสียงมโหรีแต่ไม่เห็นคนบรรเลง เคยมีคนในหมู่บ้านขึ้นไปนั่งในเรือทองคำนี้ ต่อมาชนกลุ่มนายจูมมะลิ ก็ได้ย้ายมาอยู่ที่ตั้งบ้านกุดเรือคำในปัจจุบัน สายที่ 2 มาจากประเทศลาว ประมาณ 5 ครอบครัว โดยไปอยู่ที่กุดใหญ่ก่อนมารวมกับกลุ่มนายจูมมะลิ นอกจากนี้ยังมีกลุ่มที่อพยพมารวมอีกคือ มาจากขอนแก่น ปี 2506 มาจากอำเภอนาแก นครพนม ปี 2512 และ 2528
บ้านกุดเรือคำ หมู่ที่ 1 ตำบลกุดเรือคำ อำเภอวานรนิวาส จังหวัดสกลนคร ได้ก่อตั้งเป็นชุมชนเมื่อ พ.ศ.2370 โดยการอพยพย้ายถิ่นฐานของประชาชนที่เข้ามาตั้งหมู่บ้าน เมื่อประมาณ 180 ปีมาแล้วประชาคมที่อพยพเข้ามามีหลายกลุ่ม ดังนี้
กลุ่มที่ 1 เป็นกลุ่มที่ย้ายมาจากจังหวัดนครนายก นำโดยนายจูมมะลิ (ไม่ทราบนามสกุล)ได้เข้ามาอาศัยอยู่ที่กุดใหญ่อยู่ที่กุดน้อย เนื่องจากแรงอาถรรพ์ของเจ้าที่ เพราะในสมัยก่อนมีคนเล่าว่าที่กุดใหญ่มีคนเห็นเรือนทองคำ ปรากฏให้เห็นในวันพระ มีความกว้าง 60 เซนติเมตร ยาว 20 เซนติเมตร มีขั้นเรือนอยู่ 5 ขั้น
กลุ่มที่ 2 เป็นกลุ่มที่ย้าย มาจากประเทศลาว
กลุ่มที่ 3 ที่ย้ายมาจากจังหวัดอุบลราชธานี
กลุ่มที่ 4 ย้ายมาจากจังหวัดขอนแก่น
กลุ่มที่ 5 -6 ย้ายมาจากจังหวัดนครพนม
ปัจุบันบ้านกุดเรือคำ ตั้งอยู่ที่ 1 ตำบลกุดเรือคำ อำเภอวานรนิวาส จังหวัดสกลนคร โดยมีนายไฟบูลย์ อินทร์ศรี ดำรงตำแหน่ง กำนันคนปัจจุบัน
1. ที่ตั้ง
ตำบลกุดเรือคำ ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของอำเภอวานรนิวาส ห่างจากอำเภอ 23 กม. มีหมู่บ้านในเขตปกครองตำบล 9 หมู่บ้าน
2. เนื้อที่
เทศบาลตำบลกุดเรือคำ มีพื้นที่ทั้งหมดประมาณ 33,125 ไร่ มีพื้นที่ที่ราบสูงทางตะวันออกลาดต่ำลงทางตะวันตก
3. สภาพภูมิประเทศ/ภูมิอากาศ
- อากาศ สภาพภูมิอากาศปลอดโปร่ง ไม่มีมลพิษ
4. อาณาเขต
ทิศเหนือ ติดกับ ต.บ่อแก้ว อ.บ้านม่วง และ ต.นาแต้ อ.คำตากล้า จ.สกลนคร
ทิศใต้ ติดกับ ต.ธาตุ, ต.คูสะคาม อ.วานรนิวาส จ.สกลนคร
ทิศตะวันออก ติดกับ ต.หนองแวงใต้ อ.วานรนิวาส จ.สกลนคร
ทิศตะวันตก ติดกับ ต.อินทร์แปลง, ต.คูสะคาม อ.วานรนิวาส จ.สกลนคร
5. เขตการปกครอง
หมู่ที่ 1 บ้านกุดเรือคำ
หมู่ที่ 2 บ้านพัฒนา
หมู่ที่ 3 บ้านสันติสุข
หมู่ที่ 4 บ้านสามัคคี
หมู่ที่ 5 บ้านจำปาดง
หมู่ที่ 6 บ้านจำปาดงเหนือ
หมู่ที่ 7 บ้านห้วยน้ำเที่ยง
หมู่ที่ 8 บ้านดงอีบ่าง
หมู่ที่ 9 บ้านฮ่องไร่
6. อาชีพ
อาชีพหลัก ทำนา, รับจ้าง และ อาชีพเสริม อุตสาหกรรมในครัวเรือน เช่น ทำพืมทอผ้า ทอผ้าไหม อาหารแปรรูป
7. ด้านเศรษฐกิจ
- อาชีพหลัก คือ การทำเกษตรกรรม เช่น
- ทำนา
- ทำสวน / ทำไร่
- เลี้ยงสัตว์
- อาชีพรอง คือ การรับจ้างทั่วไป/อุตสาหกรรมนาเกลือ
สถานประกอบการ / พาณิชยกรรม
- ร้านค้าทั่วไป (ร้านขนาดย่อม) จำนวน 76 แห่ง
- สถานบริการน้ำมัน จำนวน 5 แห่ง
- ปั๊มน้ำมัน (ปั๊มหัวจ่าย) จำนวน 4 แห่ง
- ปั๊มน้ำมัน (ปั๊มหลอด) จำนวน 2 แห่ง
- โรงสีข้าว จำนวน 12 แห่ง
- ฟาร์ม จำนวน - แห่ง
- ตลาดนัด จำนวน 3 แห่ง
8. คมนาคม
การคมนาคม (แสดงจำนวนและสภาพทางคมนาคมทางบก) มีเส้นทางคมนาคมทางบก 4 สาย คือ
1. ถนนสายอำเภอวานรนิวาส - ตำบลกุดเรือคำ
2. ถนนสายอำเภอบ้านม่วง - ตำบลกุดเรือคำ
3. ถนนสายอำเภอบ้านดุง - ตำบลกุดเรือคำ
4. ถนนสายอำเภอสว่างแดนดิน - ตำบลกุดเรือคำ
9. สภาพทางสังคม
1. การศึกษา
- ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก จำนวน 3 แห่ง
- โรงเรียนประถมศึกษา จำนวน 3 แห่ง
- ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียน จำนวน 1 แห่ง
- ที่อ่านหนังสือพิมพ์ประจำชุมชน จำนวน 9 แห่ง
2. สถาบันและองค์การทางศาสนา
- วัด / สำนักสงฆ์ จำนวน 6 แห่ง
- ชุมชนกุดเรือคำ หมู่ 1 ได้แก่ วัดกุดเรือคำ
- ชุมชนพัฒนา หมู่ 2 ได้แก่ สำนักสงฆ์วังเดือนห้า
- ชุมชนจำปาดง หมู่ 5 ได้แก่ วัดศรีสำราญ , วัดดอนสวรรค์
- ชุมชนห้วยน้ำเที่ยง หมู่ 7 ได้แก่ วัดห้วยน้ำเที่ยง
- ชุมชนดงป่าแดง หมู่ 8 ได้แก่ วัดดงป่าแดง
3. สาธารณสุข
- โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจำตำบล จำนวน 1 แห่ง
- สถานพยาบาลเอกชน (คลินิก) จำนวน 3 แห่ง
- ร้านขายยาแผนปัจจุบัน จำนวน 1 แห่ง
- อาสาสมัครสาธารณสุขประจำชุมชน (อสม.) จำนวน 154 คน
- อัตราการมีและใช้ส้วมราดน้ำ ร้อยละ 100
4. กีฬา/นันทนาการ/พักผ่อน
- สนามฟุตบอล 1 แห่ง คือ ลานกีฬาต้านยาเสพติดเทศบาลตำบลกุดเรือคำ
- สนามตะกร้อ 1 แห่ง คือ ลานกีฬาต้านยาเสพติดเทศบาลตำบลกุดเรือคำ
10. ด้านทรัพยากรธรรมชาติ/สิ่งแวดล้อม
- แหล่งน้ำธรรมชาติ
- ลำห้วย จำนวน 27 แห่ง
- หนองน้ำ จำนวน 3 แห่ง
- สัตว์ ปลาน้ำจืดตามธรรมชาติ
- ดิน อุดมสมบูรณ์เหมาะสมแก่การเกษตร
- เกลือสินเธาว์ อุดมด้วยแร่ธาตุธรรมชาติ
การโทรคมนาคม
- สถานีโทรคมนาคมอื่นๆ (หอกระจายข่าวหมู่บ้าน/ชุมชน) จำนวน 9 แห่ง
- จำนวนโทรศัพท์สาธารณะ (ตู้โทรศัพท์) จำนวน 10 หมายเลข
- จำนวนที่ทำการไปรษณีย์โทรเลข จำนวน 1 แห่ง
การไฟฟ้า (แสดงถึงจำนวนชุมชนที่ไฟฟ้าเข้าถึงและจำนวนประชากรที่ใช้ไฟฟ้า)
- มีทั้งหมดจำนวน 9 ชุมชน
แหล่งน้ำที่สร้างขึ้น
- ประปาหมู่บ้าน จำนวน 5 แห่ง
- บ่อน้ำตื้น จำนวน 18 แห่ง
- บ่อน้ำโยก จำนวน 27 แห่ง
แหล่งน้ำธรรมชาติ
- แม่น้ำ , ลำห้วย จำนวน 27 สาย
- หนองน้ำสาธารณะ จำนวน 3 แห่ง
กลุ่มองค์กรประชาชนในพื้นที่
- กลุ่มอาชีพเกษตร 9 กลุ่ม
- กลุ่มออมทรัพย์ 9 กลุ่ม
- กองทุนชุมชน 9 กลุ่ม
- กลุ่มอาชีพเย็บจักร 2 กลุ่ม
- กลุ่มแม่บ้าน 1 กลุ่ม
- กลุ่มอาชีพเลี้ยงสัตว์ 1 กลุ่ม
- กลุ่มอาชีพจักสาน 2 กลุ่ม
จุดเด่นของพื้นที่ “เกลือสินเธาว์” เป็นทรัพยากรธรรมชาติ นำมาใช้ในการประกอบอาหารและเป็นวัตถุดิบป้อนให้โรงงานอุตสาหกรรมบางประเภท เป็นแหล่งสร้างงานและรายได้ให้กับคนในท้องถิ่นในเขตพื้นที่ตำบลกุดเรือคำและตำบลใกล้เคียง
"วัดวาแก่เก่า ผู้เฒ่าถือศีล
ถิ่นทำนาเกลือ เรือคำเป็นตำนาน
ชาวบ้านร่วมสามัคคี ประเพณีสืบทอด"
"วัฒนธรรมอันแสนดี มั่งมีเกลือสินเธาว์
ชนหลายเผ่ามาอยู่ร่วม แหล่งรวมความสามัคคี
ดินแดนแห่งนี้มีชื่อ "กุดเรือคำ" "